De basiliek Santa Maria

Ten oosten van de Via Giulia Augusta ligt aan de Piazza Capitolo de basiliek Santa Maria.
De basiliek is te danken aan aartsbisschop (patriarch) Poppo, die in de 11e eeuw op resten van oudere bouwwerken deze kerk liet bouwen. Op deze plaats werden in 1909 prachtige mozaïekvloeren ontdekt, resten van de vroegchristelijke hallenkerken die gebouwd zijn rond 320. Een mozaïek van meer dan 700 m² bedekt de vloer van de basiliek. De vloer uit de 11e eeuw moest wel weggebroken worden. En de zuilen moesten daarom van een nieuw voetsteuntje worden voorzien.
In de 4e eeuw zijn er door bisschop Theodorus twee hallenkerken gebouwd. De mozaïekvloer in de basiliek is van de zuidelijke kerk.

Resten van de noordelijke liggen in de crypte della scavi. De mozaïeken in de basiliek laten scènes zien uit het verhaal van Jonas (walvis). Verder symbolen van de jaargetijden, de Goede Herder en vele andere voorstellingen.

In de crypte, achter in de kerk links, de crypta della scavi, waar vroeger de noordelijke kerk was, zijn veel afbeeldingen van dieren te zien. Voorts staat er de rest van een zeshoekig doopvont.
Uit de 11e eeuw stammen de fresco's in de apsis van de basiliek, op de cathedra (bisschopszetel) en het marmeren tempeltje in het linkerzijschip, het heilige graf.
De crypte van Maxentius (811), de crypta della fresci, onder het presbyterium (priesterkoor) werd in de 12e eeuw met fresco's versierd die onder andere het lijdensverhaal van Christus tot onderwerp hebben. Het baptisterium is deels als informatie- en verkoopruimte ingericht.

Zowel de crypta della scavi, als de crypta della fresci zijn tegen betaling op eigen gelegenheid te bezoeken.