De haven- en toeristenstad Pula

Pula ligt op de zuidpunt van het schiereiland Istrië aan het eind van een 5 km diepe baai.

In Pula bestond in de 5e eeuw voor Christus een Illyrische nederzetting, die door de Grieken Polai genoemd werd. De Romeinen vestigden zich er 130 voor Christus en onder Augustus kreeg het de status van municipium. Het groeide uit tot het bestuurlijk centrum van het Romeinse Istrië met bijna 30.000 inwoners.
Een reeks monumentale bouwwerken verrees. Na de val van het Romeinse Rijk maakte het dezelfde ontwikkeling door als Porec en eigenlijk heel Istrië.

Pula bezit een aantal aardige kerken. De Mariakathedraal staat op het fundament van een Jupitertempel. Bijzondere aandacht vragen enige vloermozaïeken van de eerste basilica uit de 4e eeuw, Romeinse kapitelen, die als wijwatervaten dienen en het hoofdaltaar op een 4e-eeuwse Romeinse sarcofaag.

De Franciscanenkerk heeft een Romaans-gotisch portaal en een 17e-eeuws roosvenster. In de kerk een 15e-eeuws gotisch vleugelaltaar en een houten gotische Madonna. Het gotische 13e-eeuwse stadhuis is gebouwd van de resten van de Romeinse Dianatempel.

Het Kastell is een complex met een hoge toren en vier bastions uit 1631 op de plaats van een oude middeleeuwse burcht. Het middelpunt van de Romeinse stad was het forum. Dit forum was in Pula aan drie zijden met tempels omgeven. Van deze tempels is de Augustustempel nog bewaard gebleven.

Maar het hoogtepunt bij een bezoek aan Pula is het Amfitheater. Met de bouw werd onder Augustus een begin gemaakt en keizer Vespasianus voltooide de bouw. In verband met het aflopende terrein werden aan de zeekant drie verdiepingen gebouwd en aan de landzijde twee. De bovenste verdieping is geopend door middel van rechthoeken, de onderste door arcadebogen. De Venetianen hebben in de 16e eeuw een poging gedaan het amfitheater naar Venetië te verplaatsen, maar dat heeft geen doorgang gevonden.

Hier en daar in de stad zijn vele bouwwerken en ruïnes die getuigen van de aanwezigheid van de Romeinen. We noemen de triomfboog van de Sergiërs, resten van stadsmuren, van de Herculespoort, de Porta Gemina, fundamenten van een achthoekig mausoleum en de ruïne van een Romeins theater. Voorts zijn er vele inscripties en sculpturen in de oude stad te zien.