Architectuur van Bamberg

Bamberg wordt ook wel het Duitse Rome genoemd. Deze naam heeft de oude stad te danken aan het feit dat ze, net als Rome, gebouwd is op 7 heuvelen. Het is een van de mooiste steden van Europa.

Rond 902 was het de residentie van het geslacht der Babenbergers en uit die tijd vinden wij de eerste vermelding. Van groot belang voor Bamberg was de regering van keizer Hendrik II de Heilige, die samen met zijn gemalin Kunigunde het bisdom Bamberg stichtte, er een Dom liet bouwen en de stad veel grond schonk. Hendrik II regeerde van 1002 - 1024. In die tijd raakte de stad tot grote bloei en op de heuvels verrezen kerken en kloosters.

Bamberg trof het geluk, dat het zonder kleerscheuren de oorlogen doorstond, zodat wij nog veel van het oude stadsbeeld terugzien. Het karakter van de stad wordt mede bepaald door de barokke gebouwen die eind 17e, begin 18e eeuw werden opgericht door de bouwlustige bisschoppen van het geslacht Schönborn.

Het drukke en levendige centrum ligt in de benedenstad, de burgerstad, aan weerszijden van de rivier de Regnitz. Dit stadsdeel ligt rondom de Grüner Markt.

Op de hoger gelegen stad staan de kerken en kloosters met op de Domberg de bisschopsstad. De dom werd in 1237 gewijd. Zij is gebouwd op het grondplan van de Dom die in de 11e eeuw tijdens Hendrik II was gebouwd, maar later door brand verwoest werd.

Het bouwwerk is een mooi voorbeeld van laat-Romaanse en voeggotische architectuur en vooral de overgang van Romaans naar Gotisch heeft op een harmonieuze wijze plaatsgevonden. Het is een driebeukige basilica met een oost- en een westkoor, die ieder geflankeerd worden door een rijzige toren.

Deze twee koren maken van de kerk een keizersdom. Het rijke oostkoor (laat-Romaans), symboliseert de wereldlijke macht. Het westkoor is strenger. In voeggotische vormentaal symboliseert zij de kerkelijke macht. Onder het oostkoor een driebeukige crypte.

Bijzondere betekenis hebben de drie hoofdpoorten: de Adamspforte en de Gnadenpforte aan de korte zijde van de kerk, de derde, de Fürstenpforte, bevindt zich in de lange zijde. De laatste heeft een versiering die in het timpaan het laatste oordeel weergeeft en aan weerszijden zien wij profeten figuren met op hun schouders de apostelen.

Interieur: hier zijn meesterwerken van middeleeuwse beeldhouwkunst. Tegen een pijler links van het oostkoor zien wij een beroemd standbeeld de Bamberger Reiter. Dit ruiterbeeld symboliseert de vorstelijke waardigheid. De anonieme meester vervaardigde het in het begin van de dertiende eeuw en het is het vroegst bewaarde beeld sinds de klassieke oudheid.

Van grote waarde is de graftombe van de stichters van de kerk Hendrik II en Kunigunde. Het werd gemaakt tussen 1499 en 1513 door Tilman Riemenschneider.

De voorstellingen tonen ons leven van en legenden rondom dit keizerlijke paar. Wij zien o.a. hoe de slapende keizer door de H. Benedictus van zijn nierstenen wordt verlost, wij zien de dood van de keizer en hoe zijn ziel wordt gewogen.

Andere taferelen zijn gewijd aan Kunigunde. De keizerin werd van overspel beschuldigd en onderworpen aan een godsgericht, waartoe zij behoedzaam over brandende ploegscharen moest lopen om te bewijzen dat zij onschuldig was.

In het zuidelijke dwarsschip een uit hout gesneden altaar van Veit Stoss. Het dateert uit 1523 en stelt de geboorte van Christus voor.

De onbekende meester van de ruiter vervaardigde ook de 'Visitatie' (ontmoeting tussen Maria en Elisabeth); de beelden van de synagoge (geblinddoekte figuur) en de 'Ecclesia' (de kerk), de lachende engel en de beelden van apostelen en profeten (13e-eeuws). De gesneden koorstoelen zijn uit de 14e eeuw met o.a. de koningin van Sheba, die op een treffende wijze is weergegeven. Verder zien wij nog enkele graftomben (o.a. die van paus Clemens II) en een barokke kruisiginggroep.

In het Dommuseum zijn de kerkelijke schatten te zien.

Domplaats: hier zijn de Neue Residenz en de zgn. Alte Hofhaltung. De laatste heeft een verrassende binnenhof, die ons laatgotische vakwerkhuizen met houten veranda's laat zien. De bewoners zijn ervan overtuigd, dat hun geraniums dit alles nog mooier maken.

Er is de Ratsstube in renaissancestijl (1570). De toegangspoort is rijk versierd.

De Neue Residenz stamt uit de tijd dat vorstbisschop Franz von Schönborn het bisdom bestuurde (1693 - 1726). Het is een van de eerste barok paleizen.

In de voormalige bisschopstuinen is een heerlijk ruikend Rosarium aangelegd. Een deel van de residentie is te bezichtigen, o.a. de Keizerszaal met fresco's en portretten van 16 Duitse keizers. Verder worden er in de Residenz nog schilderijen tentoongesteld en bevindt er zich de Staatsbibliotheek.

Het Oude Raadhuis ligt op een kunstmatig eilandje dat in de Regnitz werd drooggelegd. Dat eilandje wordt met de stad verbonden door de Obere en de Untere Brücke. Het is een merkwaardig, markant raadhuis, middeleeuws gotisch van oorsprong.

In de 18e eeuw kreeg het een rococo voorgevel met een monumentale poort in de beschilderde gevel. Er tegenaan staat een vakwerkhuisje.

Keizerin Kunigunde is de beschermheilige van de stad en wij zien haar standbeeld op de Untere Brücke. Vanaf deze brug een mooi uitzicht op de vissershuisjes langs de Regnitz, ook wel Klein Venedig genoemd.

Kerken

Op de Michaelsberg zien wij de St. Michael. Deze hoogst gelegen kerk hoort tot het in 1015 gestichte benedictijnenklooster. Nu is het een bejaardenhuis.

Oorspronkelijk was het een Romaanse pijlerbasilica, maar alleen dwarsschip en de eerste travee zijn nu nog Romaans. De rest is barok, uitgezonderd het laatgotische koor. De twee torens zijn vroeggotisch.

De monumentale trap ervoor en de façade zijn barok. De monniken lieten het interieur in 1608 beschilderen met wel 600 voorbeelden van geneeskrachtige kruiden. De kansel is rococo.

Onder het koor ligt de heilige Otto begraven, bisschop van Bamberg van 1101 - 1139.

Verder zijn er nog twee vermeldenswaardige kerken:

De Obere Pfarrkirche, met in de Brautpforte een afbeelding van de wijze en dwaze maagden, waarvan de dwaze maagd die helemaal rechts staat, een kanten sluier draagt zoals in 1350 de mode was. Er zijn in het interieur mooie gotische sculpturen, een sacramentshuis en doopvont met reliëfs.

De St. Martin op de Grüner markt is een barokke jezuïetenkerk uit de 17e eeuw, waarvoor de 'Il Gesu' uit Rome model heeft gestaan. Er is een piëta uit 1350.

De dominicanenkerk (1310) ligt aan de voet van de Domberg en zij is het 'thuis' van de Bamberger Symphoniker, een orkest dat u waarschijnlijk wel kent, want het bezit internationale faam.

Natuurlijk is het moeilijk om aan al die mooie kerken uit vroeger tijd voorbij te gaan en dat moet u zeker ook niet doen.