De stad ligt aan de Rode Main, werd in 1194 voor het eerst genoemd, in 1430 is zij verwoest en in 1603 werd zij tot residentie van de markgraven van Brandenburg-Kulmbach verheven.
In de stad is veel te bekijken, maar haar roem dankt zij toch aan het feit dat Wagner, de grote componist, hier woonde en werkte.
In de 18e eeuw kwam Bayreuth tot grote bloei onder markgraaf Friedrich von Brandenburg, die getrouwd was met Wilhelmina, een zuster van Frederik de Grote van Pruisen.
Het was een zeer begaafde en ontwikkelde vrouw, die de kunst en cultuur van haar stad na aan het hart lag. Zij heeft een groot aandeel gehad in de ontwikkeling van de zgn. Beyreuther rococo, die is afgeleid van de Duitse late barok. In deze stijl werd de stad uitgebreid en verfraaid.
Aan het einde van de 19e eeuw kreeg Bayreuth een nieuwe impuls, toen zij door de componist Richard Wagner werd uitverkoren om er zijn droom van een Festspielhaus, speciaal gebouwd voor het opvoeren van zijn grote muziekdrama's, te realiseren.
Koning Ludwig II van Beieren die voor zichzelf de prachtige sloten Lindenhof en Neuschwanstein liet bouwen, was een vurig bewonderaar van Wagner.
Hij steunde hem financieel en in 1876 opende hij het Festspielhaus.
Opgevoerd werd de Ring des Nibelungen, wat een grote strop werd.
Tot 1882 werden er geen uitvoeringen meer gegeven, maar toen was er weer een voorstelling, nu van Parsifal.
Gelukkig voor de stad, de componist en de koning werd dit een succes. Dit was het begin van 'Bayreuth-muziekstad', die met de Bayreuther Festspiele jaarlijks stromen muziekliefhebbers trekt tot aan de dag van vandaag.
Het theater, waarvoor Wagner nauwkeurig zijn aanwijzingen gaf, heeft een interieur dat is geïnspireerd op een klassiek amfitheater.
De plaatsen zijn oplopend. Iedere toeschouwer heeft onbelemmerd zicht op het toneel. De zaal heeft een verzonken orkestbak en de akoestiek is beroemd.
Wagner droomde van een theater, dat bestemd zou zijn voor alle rangen en standen, een volkstheater. Hier, op de Grüne Hügel ten noordoosten van Bayreuth, werd deze droom werkelijkheid.
In de 17e eeuw werd in de Maximilianstrasse het Altes Schloss als residentie voor de markgraven gebouwd. Een eeuw later werd de slotkerk er aan toegevoegd. De Italiaan Pedrozzi decoreerde de kapel met rococo stucwerk. Markgravin Wilhelmine, die veel heeft bijgedragen aan de verfraaiing van Bayreuth, ligt hier samen met haar man begraven.
In de Ludwigstrasse werd, nadat het Altes Schloss zwaar beschadigd was als gevolg van een brand, in 1753 het Neues Schloss gebouwd in opdracht van markgravin Wilhelmine. Zij had zelf veel invloed op het ontwerp en de uitvoering van het werk.
Enkele al bestaande gebouwen werden in het concept opgenomen. Er zijn in het slot bijna 40 stijlvertrekken die wij kunnen bezoeken. Het interieur, mede ontworpen door de gravin, is uitgevoerd in de typische Bayreuther rococostijl.
In dit slot is ook het stadsmuseum ondergebracht met porselein, uurwerken, meubels, glaswerk, schilderijen en een verzameling vondsten uit de prehistorie.
In het noorden van de stad werd in 1666 een dierentuin aangelegd. In 1715 maakte de toenmalige markgraaf er een Ermitage van, een plaats waar de hofhouding het simpele landleven kon leven.
Gravin Wilhelmine bouwde in het park een achthoekige zonnetempel. In de tuin bevinden zich romantische ruïnedecors, waterspelen, een drakengrot en diverse paviljoentjes.