Het ontstaan van Arta (vroeger Ambrakia)

Kolonies stichten, dat gebeurde veel in die eeuw van bevolkingsexplosie; waar niets en niemand was, bouwde men een nieuwe stad en stuurde er dan zijn eigen burgers heen met een man die de stichter van de nieuwe gemeenschap zou zijn.

Koning Pyrrhus van Epirus, de man die met olifanten als tanks een pyrrusoverwinning behaalde op de Romeinen, kwam hier wonen begin derde eeuw vóór Christus en daardoor werd Ambrakia een grote en fraaie hofstad.
Maar in de tweede eeuw ná Christus stond er van dat Ambrakia geen steen meer op de andere. Dat kwam door de gewone geschiedenis van de mensheid: de ene oorlog volgde op de andere, de ene belegering en bezetting loste de andere af, te veel om op te noemen. Maar die ene oorlog die voorgoed een einde maakte aan het oude Ambrakia noemen we wel.
De Romein Octavianus vocht hier in 31 vóór Cristus zijn burgeroorlog uit met Marcus Antonius en Cleopatra. Octavianus won en werd, keerpunt in de geschiedenis, de eerste Romeinse keizer Augustus. Trots op zijn overwinning wilde hij die vereeuwigen in een monument.
Dat monument werd een nieuwe stad die hij Nikopolis noemde, 'Stad van de Overwinning', en die stad bevolkte hij onder andere met de burgers van...Ambrakia, wier eigen stad hij achter hun rug afbrak.

Waar Ambrakia lag werd in later tijd Arta gebouwd en ook dit stadje profiteerde van de komst van een vorstenhuis. De Byzantijnse prins Michael Angelos Komnenos herbouwde de burcht en organiseerde van daaruit de verdediging van geheel Epirus tegen de Frankische baronnen die sinds 1204 zogenaamd op kruistocht waren. Zo verhinderde hij dat zij net als elders in Griekenland en Klein Azië ook van Epirus een Frankisch koninkrijkje maakten. Die Michael was berucht om zijn wreedheid en zijn opvolgers waren al niet beter.
Maar één verdienste hebben zij gehad vóórdat Serven, Venetianen en in 1495 voorgoed Turken zich meester maakten van de stad: zij maakten van Arta een klein Constantinopel en bouwden het vol met fraaie Byzantijnse kerkjes. De bouwmaterialen werden, ironie van de geschiedenis, vaak gehaald uit het inmiddels óók al weer verwoeste Nikopolis!