De bronzen beelden van Riace

Toen een diepzeeduiker op 16 augustus 1972 op zo'n driehonderd meter buiten de Italiaanse kust op een zeker moment een arm uit de zeebodem zag steken, dacht hij in eerste instantie met een lijk van doen te hebben. Nader onderzoek wees uit dat het om een bronzen beeld ging, dat samen met een tweede beeld in het zand begraven lag. Al gauw was heel Italië in de ban van de 'bronzen beelden van Riace'.

We kennen heel wat beelden uit de Griekse oudheid, maar dat komt voornamelijk omdat de Romeinen er talloze kopieën van hebben gemaakt en die door half Europa hebben verspreid. Originele Griekse beelden zijn er maar bitter weinig. De vondst van de duiker op de bodem van de Ionische zee bracht de twee grootste exemplaren aan het licht die tot nu toe bekend zijn. Bovendien bleken de ongeveer twee meter hoge beelden (beeld 'A' en 'B'), toen ze eenmaal ontdaan waren van de sedimenten die zich er in de loop der eeuwen op hadden vastgezet, wonderbaarlijk goed bewaard te zijn gebleven.

De twee figuren zijn onmiskenbaar soldaten, hoewel hun speer en schild verloren zijn gegaan.
Ze stonden al snel bekend als 'I bronzi di Riace', oftewel de bronzen beelden van Riace. Acht jaar lang duurde de restauratie van de beelden, die vooral bedoeld was om ze te beschermen tegen corrosie en luchtvervuiling, en om de herkomst en samenstelling van de beelden te onderzoeken.

Bij het verder prepareren van de beelden bleek dat de ogen waren ingelegd met glas en ivoor en dat de tanden van beeld A van zilver waren. Oogleden, lippen en tepels van beide beelden waren van koper. Onderzoek door kunsthistorici wees uit dat de beelden waarschijnlijk in hetzelfde atelier gemaakt zijn, maar niet door dezelfde kunstenaar. Beeld A, dat dateert van ongeveer 450 v.Chr., wordt toegeschreven aan Phidias, die bekend staat als één van de beroemdste beeldhouwers uit de oude Griekse wereld. Gezien de stijl waarin de musculatuur wordt weergegeven schatten deskundigen beeld B zo'n dertig jaar jonger.

In 1980 was de restauratie gereed. In eerste instantie werden de beelden tentoongesteld in Florence, waar de restauratie had plaatsgevonden. Tot ieders verbazing bleek de belangstelling voor de beelden enorm. Rijen toeristen en stadsbewoners verdrongen zich voor het museum en hun bewondering voor de kunstwerken bracht nog meer mensen op de been. Even werd het idee geopperd om de beelden in Florence te laten staan, maar dat veroorzaakte een dermate stormachtige volkswoede in Reggio di Calabria dat dat plan maar gauw werd vergeten. Eenmaal op hun definitieve bestemming in het Museo Nationale in Reggio di Calabria bleef de enorme belangstelling voor de beelden bestaan.

De twee wapenbroeders zijn er het pronkstuk van de collectie en worden met alle zorg omgeven. Ze hebben zelfs een aangepast voetstuk dat geconstrueerd is om aardbevingen te doorstaan.