Salona, het oude Solin

Meer dan 2000 jaar geleden lag aan de delta van de rivier de Jadro de prehistorische stad Salona. Eens een kleine haven van Illyriërs die, door handel met de cultureel hoogstaande Grieken, ook een zuigende werking had op een groot aantal Romeinen.

De door Ceasar uitgeroepen Colonia Martia Iulia Salona werd de hoofdstad van de Romeinse provincie Dalmatië. Een stad met meer dan 60.000 inwoners. De stad werd omgeven door dikke muren die nog duidelijk zijn terug te vinden bij het enorme opgravingcomplex bij de stad Solin iets buiten Split aan de weg naar Trogir. Aan de ruïnes is nog goed te zien dat Salona een belangrijke stad was. Met een amfitheater voor meer dan 20.000 bezoekers en de aan Jupiter, Juno en Minerva gewijde tempels en ruim zeven thermen.

Na de bestuurlijke tweedeling van het Romeinse rijk werd Salona het middelpunt tussen oost en west en alle handelsroutes kruisten elkaar daar. Ook Diocletianus kwam uit Salona en aan het einde van de 3e eeuw bereikte de stad onder zijn regering het architectonisch hoogtepunt.

Vanuit de oostelijke provincies afkomstige nieuwe inwoners, de aanhangers van de nieuwe religie het Christendom, bevolkten de stad. Salona ontwikkelde zich tot een centrum van het Christendom. Velen stierven de martelarendood tijdens de vervolgingen in de tijd van Diocletianus. Een van de martelaren was ook de schutspatroon van de stad Split, bisschop Dujam (Domnius).

De plaatsen waar ze werden begraven werden bijzondere vereringsoorden en later werden er de Basilieken als aandenken overheen gebouwd.

Aan het begin van de 7e eeuw werd Salona verwoest en Zadar werd de nieuwe hoofdstad van Dalmatië. Toen de muren van Salona vielen moesten de bewoners zich wel vestigen binnen de veilige muren van Diocletianus voormalige paleis in Split. Maar sinds de middeleeuwen zijn de twee plaatsen in rangorde verwisseld; Split ontwikkelde zich tot een stad en Salona werd meer en meer een steengroeve, waar men makkelijk en goedkoop zijn bouwmaterialen vandaan haalde. Thans is Split een bloeiende stad, terwijl Salona een verlaten plek is.

Als u in archeologie geïnteresseerd bent, dan is een bezoek aan Salona een belevenis. Het terrein met opgravingen is het grootste van Kroatië. Voor de vele originele opgegraven kunstwerken van Salona moet u naar het Archeologisch Museum in Split, gelegen op het schiereiland Marjan.