Palacio nacional de Mafra of convento de Mafra

Dit barokke kloosterpaleis met zijn tweehonderdtwintig meter brede voorgevel, met twee zware torens op de hoeken en twee hoge torens en een koepel van een basiliek in het midden, met gangen, trappen, zalen, patio's en kruisgangen, die zich vijf kilometer lang aaneenrijgen over een oppervlak van veertigduizend vierkante meter, dit bouwwerk maakt dat een gewoon mens zich heel klein voelt.

Doolhof

En je moet toch wel heel overtuigd zijn van je eigen grootheid en belangrijkheid om je hier ooit thuis te voelen. Je vraagt je wandelend door dat doolhof af, of de bewoners hier nu nooit eens behoefte hadden aan een knus en gezellig plekje en zich nooit gedeprimeerd voelden door deze onmenselijke grootheid en kolossale ernst.

In elk geval: alleen de bouwheer Joâo V heeft er blijvend gewoond; zijn opvolgers gebruikten het soms bij gelegenheid van een jachtpartij. Joâo had beloofd een klooster te bouwen, als God hem een troonopvolger zou gunnen; voor koningen was dit in Portugal een gangbare deal met de hemel. Na de geboorte van zijn dochter, Barbara, begon hij in 1717 met de bouw van wat èn klooster èn paleis zou worden.
En daar houdt dan ook alle vroomheid op.
Eerst waren er vijftienduizend mensen aan het werk; dat getal liep na dertien jaren op tot vijftigduizend. Een leger van zevenduizend soldaten stond immer klaar om de orde onder deze massa's te handhaven.
De meest kostbare materialen en kant en klare uitrusting werden uit Italië, Duitsland, Nederland en België aangevoerd, een onschatbaar fortuin, opgebracht door de goudmijnen van Brazilië, werd hieraan besteed. Want dit gebouw moest alles op dit gebied overtreffen, zeker het... Spaanse Escorial. Hetgeen geschiedde. Na achttien jaar was het werk klaar; daarna wijdde de frivole vorst zich weer aan het plezieren van zijn minnaressen, door hen hun gewicht en dat van zijn bastaarden in goud te schenken. Het is niet overdreven te zeggen, dat de activiteiten van deze koning de economische en financiële ondergang van Portugal hebben verhaast.

Het klooster

Achter de voorgevel ligt het klooster. Daar komt u, als u danig geïmponeerd bent door de basiliek met de schitterende standbeelden van heiligen, de orgels en de altaren. U gaat langs de cellen van de monniken, de ziekenzaal, de apotheek, de refter, de keuken enzovoorts. Het is het aardigste en meest menselijke deel van het complex.

Het paleis

Daarachter ligt het paleis: links de vertrekken van de koningin, ver weg aan de andere kant die van de koning. Het meest boeiende onderdeel is de bibliotheek. In de speels gebouwde en toch imponerende ruimte worden 36000 boeken bewaard. Daaronder bevinden zich een Bijbel uit 1517 en vele andere vroege uitgaven van beroemde geschriften zoals Os Lusiades, het nationale epos van Portugal. Camôens' geschrift is een monument voor de ondernemingsgeest van het Portugese volk zoals het paleis van Mafra de spilzucht van zijn koningen vereeuwigt.