Barcelona o.a. bekend door Antoni Gaudí

Een van dé redenen om Barcelona te bezoeken is een kennismaking met het werk van de architect Antoni Gaudí.
Geboren in 1852 in Reus, voltooide hij zijn studie in 1878 in Barcelona in een tijd, waarin een culturele en politieke wedergeboorte (de Renaixença) in volle gang was. Het was een tijd van economische voorspoed, gekoesterd door een middenklasse, die in de pas wilde lopen met de nieuwe Europese stijlen.

Gaudí's ontwikkeling werd beïnvloed door de ideeën van de 'Modernisten', een Catalaanse stroming, die parallel liep met de Jugendstil in Duitsland en de art nouveau in Frankrijk. Dit was een reactie op alle 'neo' stijlen (neogotiek, neorenaissance enz.), een herinterpretatie van oude stijlen die in wezen op een gebrek aan originaliteit wezen.
De nieuwe stroming greep enerzijds terug op de organische vormen van de natuur maar maakte anderzijds gebruik van nieuwe technieken en constructieve ontwikkelingen in de architectuur. Van enkele verwante 'modernisten' zijn ook scheppingen in Barcelona te vinden, zoals Barcelona's concertzaal: het Palau de la Música Catalana (1908) van Lluis Doménech i Montaner en het Palau Quadras (1902-1904) van José Puig i Cadafalch.

Er moet bij gezegd worden dat de modernisten profiteerden van een periode van economische- en democratische groei. Tot ver in de 19e eeuw woonde de Barcelonese bevolking binnen de stadswallen, wat tot onhoudbare hygiënische toestanden leidde. In 1854 werden de wallen geslecht en een groot gebied kwam vrij voor ontwikkeling.

Het plan van Ildefons Cerdà dat vanaf 1860 werd uitgevoerd (Pla de Reforma i Eixample: plan voor renovatie en uitbreiding) heeft een rastervorm.
De haaks op elkaar staande straten omsluiten vierkante huizenblokken van 100 bij 100 meter met afgeschuinde hoeken. De 'Eixample' wordt doorkruist door een aantal brede, kaarsrechte boulevards: de Paral.lel, de Gran Via en de Diagonal van welke laatste vooral de zuidwestkant een straat met allure is waar hij de universiteitsterreinen en de moderne buitenwijken doorkruist.

De bebouwing en aanpassing van een nieuw district was een buitenkansje voor de Barcelonese architecten. Veel begunstigers wilden een fraaie villa in de beste straten rondom de Passeig de Gràcia, de hoofdstraat van de Eixample. De belangrijke en interessante voorbeelden van de modernistische architectuur vinden we dan ook in dit deel van de stad.

Het beroemdste werk van Gaudí is de onvoltooide boetekerk van de H. Familie: la Sagrada Família.
De bouwopdracht ging in 1881 naar de architect Francesco de Villar. Na 2 jaar, toen de neogotische crypte bijna voltooid was, nam Gaudí het werk over, en werkte eraan tot zijn dood in 1926. De geweldige kerk die hem voor ogen stond, moest een tegenwicht vormen tegen de kathedraal van Barcelona (overigens één van de hoogtepunten van de Catalaanse gotiek).
'Een prediking in steen' als middelpunt van een hele wijk met scholen, openbare gebouwen en ateliers. Gaudí heeft van zijn schepping alleen de crypte, de apsis en de westgevel met zijn vier torens mogen aanschouwen. Hij ligt in de crypte begraven. Het westportaal is geheel aan de geboorte van Christus gewijd en wordt ook wel 'kerstportaal' genoemd. In totaal zal de kerk 18 torens moeten krijgen: 12 voor de apostelen, 4 voor de evangelisten, 1 voor Maria en de hoogste (170 meter) voor Christus.
Omdat tijdens de burgeroorlog het werk werd stilgelegd en veel tekeningen van Gaudí verloren zijn gegaan, kwam in 1976 pas het 'Passieportaal', gewijd aan het lijden van Christus, in het noordentransept klaar. De leiding van het werk is nu in handen van de beeldhouwer Subirachs. In een museum in de crypte staat onder andere een maquette van de toekomstige Sagrada Familia.

Een andere schepping van Gaudí is het Parc Guëll. Dit park met de naam van de opdrachtgever was bedoeld als een tuinstad waar 60 landhuizen moesten komen. Tussen 1900 en 1914 werd de infrastructuur gebouwd: de ingangspaviljoens, paden, poorten, de zaal met de zuilen, die een gedeelte van de esplanade dragen, die tevens bedoeld was als marktplein. Deze esplanade biedt een fraai uitzicht over de stad en wordt omzoomd door zijn beroemde kromme, ruim 100 meter lange, met keramiek versierde bank.
Het plan bleek financieel niet haalbaar, zodat slechts 2 huizen werden gebouwd, waarvan één door Gaudí werd bewoond en waar nu het Museum Gaudí is gevestigd, waar onder andere ook door hem ontworpen meubels te zien zijn.