De bezienswaardigheden van Toledo

In de 17e eeuw telt Toledo nog maar de helft van het aantal inwoners van een eeuw tevoren.
In onze dagen, ondanks een niet aflatende stroom toeristen, worstelt de stad nog steeds met een grote economische achterstand en met de dientengevolge loodzware taak het erfgoed van het verleden in stand te houden.

Het Alcázar was aan het begin van Toledo's geschiedenis een fort en daar werd om gevochten. Daarna had het telkens een andere functie, maar altijd was het het middelpunt van oorlog, haat en wreedheid.


In onze eeuw is het militaire academie geweest en, wéér het toneel van een genadeloze strijd tijdens de burgeroorlog tussen generaal Moscardo met zijn cadetten en de troepen van de Volksfrontregering. Voor de één is het een monument uit die oorlog, voor de ander een verfoeilijke herinnering. Maar.... daarnaast is het ook een prachtig gebouw. Karel V liet het optrekken en, hoe vaak ook verwoest, het werd telkens weer hersteld.

De Kathedraal is Spanje's meest bezochte kerk. De rijkdom van dit bedehuis zal ons doen duizelen: het hekwerk van het priesterkoor (trascoro), de koorbanken, de Capilla Mayor daarachter met een schitterend altaarstuk, de kapittelzaal, de zogenaamde 'transparante', een wild stuk barok, de sacristie met kostbare schilderijen, o.a. van El Greco en tenslotte de Capilla de San Juan met de schatten van de kathedraal, waaronder een drie meter hoge monstrans, een juweel van edelsmeedkunst.

De kerk is gotiek, maar dan wel van de Spaanse gotiek, dus breder en ruimer dan de Franse kathedralen. Ze toont verder een ongeremde vermenging van stijlen, waaronder natuurlijk de mudéjarstijl, de stijl van de Moren onder christelijk bestuur, steeds weer opvalt. Tenslotte zal het u opvallen dat de kerk 'vroom' is; heel anders dan veel Italiaanse kathedralen noodt ze tot vroomheid.

Het huis van El Greco is ook een aanrader. Toledo stond steeds open voor geleerden en kunstenaars, dus ook voor de Kretenzer Doménikos Theotocópoulos. Men bleef hem er 'de Griek' noemen, maar Toledo werd wel de stad van El Greco, één van de grootste schilders van zijn eeuw. In de San Tome hangt één van zijn mooiste werken en zeker het beroemdste: de begrafenis van de graaf van Orgaz.

Het joodse en moorse verleden van Toledo: de twee nog resterende synagogen, een prachtig voorbeeld weer van mudéjarkunst. Stel u voor: een gebedshuis voor joden, waaraan moslims, die zich wellicht gedwongen bekeerden tot het christendom, gewerkt hebben.

Vlakbij ligt de tweede synagoge, de Santa Maria la Blanca. Santa Maria?... Jawel, het joodse gebedshuis werd kerk na de verdrijving van de joden in 1492....
Het grondplan van de synagoge is dat van een christelijke basilica en de decoratie is moors en ontroerend mooi. Telkens opnieuw zie je in Toledo die prachtige symbiose van drie culturen.

De San Juan de los Reyes is een kerk met kloostergang. De geschiedenis spreekt weer in de kunst: Spaanse gotiek, moorse geometrische motieven in de plafonds ('artesonado'), moors aandoende bogen. Op de balken van de plafonds leest men verder de lijfspreuk van de katholieke Koningen Ferdinand en Isabella 'Tanto monta, monta tanto', 'de een is zoveel waard als de ander', en overal in de kerk ziet u hun trotse initialen Y en F. Tenslotte hangen buiten tegen de kerkmuur ketenen.

Toledo is bekend om zijn keramiek, marsepein en Damascenerwerk, een combinatie o.a. van koperwerk en email.