Las Médulas

Het Spaanse woord voor merg is médulas. Het gaat hier om een heuvellandschap met roodgouden hellingen en onwaarschijnlijk vreemd gevormde pieken, een landschap dat zijn spookachtig uiterlijk dankt aan het werk van mensen. Zestigduizend slaven immers hebben in de tijd dat de Romeinen hier de baas waren het binnenste van de aarde opengehakt op zoek naar het merg van die aarde, op zoek naar...goud. Het klinkt eenvoudig, maar al met al is het een gigantische onderneming en prestatie geweest.

Op zoek naar goud...

Eerst groef dat leger van slaven putten en lange gangen in de bergen. Zij werkten dagen aaneen bij het licht van fakkels en als ze op gesteenten stootten die te hard waren voor hun houwelen werden er zuren (azijn) gebruikt en vuur en de gangen waren dan gevuld met rook. Eenmaal klaar met de gangen liet men er water doorheen stromen. Dit gebeurde onder grote druk doordat het water uit een stuwmeer kwam, dat men op veel hoger niveau had aangelegd. Dat stuwmeer werd gevoed met water dat men via kanalen vanuit nog hoger gelegen rivieren over een afstand van dertig kilometer aanvoerde.
Op een gegeven moment stortte de aldus ondermijnde berg in. 'De berg stort in met meer geraas dan de menselijke geest zich kan voorstellen', zegt de Romeinse schrijver Plinius de Oudere hierover. Dat moment van die instorting werd in de gaten gehouden door een wachter boven op de berg. Als hij voelde dat de berg in beweging kwam en hij dus naar beneden rende, wisten slaven en opzichters dat zij zich ver van de berg moesten verwijderen. Plinius zegt daarom terecht dat het duiken naar oesters, purperslakken en parels op de bodem van de zee minder gevaarlijk was. Was de ineenstorting voltooid, dan ging men met behulp van dezelfde watertoevoer uit het gesteente en zand het goud wassen.
Men schat dat er zo'n driehonderd miljoen kubieke meter aarde op die manier is verplaatst en het is weer Plinius die vertelt dat de goudopbrengst zo'n 200.000 pond per jaar was.
Kennelijk is men vrij plotseling gestopt met de exploitatie, getuige de nog bestaande, niet gebruikte gangen. Ook de toevoerkanalen naar het stuwmeer zijn nog te traceren: sommige worden nog als weg gebruikt door de plaatselijke bevolking. Nu nog zit in elke 1000 kg zand 4 gram zuiver goud.

Vanuit Prieranza de Bierzo wijzen borden u de weg naar de Médulas en naar het plaatsje Orella van waaruit u er ook een mooi gezicht op hebt.