
Madrid is niet een echt oude stad naar Spaanse begrippen.
De plek was al wel bewoond, zelfs in de prehistorie, maar als dorp of stadje bleef het lang onbeduidend.
Pas in de Middeleeuwen, nadat de Moren uit 'Marjit' zijn verjaagd, duikt de naam wat vaker op in de geschiedenis. Maar zelfs als de koningen er reeds van tijd tot tijd resideren, blijft de stad in de schaduw van Toledo. Daar leeft een energieke bevolking, een mengsel van christenen, joden en Arabieren met een nadrukkelijke aanwezigheid van geleerden en kunstenaars; daar staan veel schitterende monumenten en daar, in de stad van de aartsbisschop van Spanje, is het bestuursapparaat van de machtige Spaanse kerk; tenslotte: vanuit Toledo wordt de laatste fase van de Reconquista, de herovering van Spanje, geleid.
En dan maakt Felipe II Madrid toch tot hoofdstad van zijn rijk.
De stad is inmiddels betrekkelijk groot en kent buiten zijn Alcázar nog enkele andere interessante monumenten.
De enige rol die Madrid duidelijk in de geschiedenis heeft gespeeld is die van partijdigheid voor de Comuneros, tegenstanders van de 'vreemde' Habsburgers en tegen hen in opstand gekomen.
Waarom koos de koning Madrid dan toch tot hoofdstad van Spanje? Was het, omdat Madrid niet zoals Toledo gedomineerd werd door de Kerk? Was het, omdat de armoedige stad tot dan toe door de soms wat lastige adel vergeten was? Of was het simpelweg, omdat Madrid praktisch het geografische centrum van het land vormde?
In elk geval, Madrid was niet veel bijzonders, maar de aanwezigheid van koningen heeft wonderen gedaan voor haar aanzien. Ze hebben steeds hun eigen Alcázar verfraaid en (na brand) herbouwd en verder heeft Felipe III een waarlijk koninklijk plein, het Plaza Mayor, gebouwd.
De adel deed er ook al het nodige aan en bouwde fraaie paleizen voor zichzelf. Het stadsbestuur, de burgers telden lange tijd nog niet mee, maar de kerk bouwde een massa kerken en kloosters (in de 17e eeuw besloegen die al een derde van het stadsoppervlak!).
Op het einde van de 18e eeuw hebben de Bourbons parken, boulevards, poorten en pleinen aangelegd.