Santiago en de moderne tijd

Al de romantische verhalen en legenden hebben er toe bijgedragen dat in een tijd, waarin men absolute prioriteit gaf aan wetenschap, vaak alles wat te maken had met Compostela als fabel of dwaling werd afgewezen.
Zo zou bijvoorbeeld het graf niet de stoffelijke resten van de apostel bergen, maar die van de aartsketter Priscillianus die, afkomstig uit deze streek, ooit in Trier op de brandstapel was gezet! De archeologische opgravingen echter, die sinds 1946 werden uitgevoerd onder de vloer van de kathedraal van Santiago, maken de oorspronkelijke traditie inzake het apostelgraf weer aannemelijk.

Maar apostelgraf of niet, het belangrijkste is de universele kracht die er van deze plaats is uitgegaan door heel christelijk Europa. Die kracht heeft zich getoond in het geloof en de levensmoed van de miljoenen pelgrims die de tocht naar Santiago hebben gemaakt en, eenmaal weer thuis, hun omgeving hebben geïnspireerd.
Die kracht heeft zich ook gemanifesteerd in een bloei van kunst, cultuur en economie, alles gestimuleerd door de pelgrimages. Die kracht is zo groot geweest dat zij zeker voor een deel het gezicht van Europa heeft bepaald en zo van Santiago een heilige plaats heeft gemaakt, een plaats van historische en artistieke wereldbetekenis. Zó heeft de UNESCO het gezien, toen zij in 1985 Santiago bestempelde als 'Wereldpatrimonium', 'Erfgoed van de mensheid', omdat deze stad lijfelijk en geestelijk onderdak had geboden aan miljoenen Europeanen en omdat zij het einddoel was van een der eerste Europese culturele routes.