Wat vooraf ging aan de bouw van het klooster in El Escorial

Felipe II, Philips de tweede..... iedereen heeft wel schoolherinneringen aan deze 'koning van Hispanjen'. Hij was de baas van Alva, de 'IJzeren Hertog', die met zijn Raad van Beroerten, oftewel 'Bloedraad', de opstand in de Nederlanden wilde neerslaan, de gehate stadhouder van de even gehate 'tiende penning', of, wat vrolijkers, de generaal die bij Den Briel 'zijn bril verloor'.

Felipe Dos, de koning ook van de Armada, de zogeheten onoverwinnelijke vloot, heeft in 1558 bij St. Quentin in Noord-Frankrijk een schitterende overwinning op de Fransen behaald. Dat is gebeurd op 10 augustus, het feest van de heilige Laurentius. En daarom heeft de koning ter ere van deze heilige een klooster willen bouwen; tegelijkertijd moest het als mausoleum dienen voor zijn vader Carlos I ofwel Karel V.

Na een jaar zoeken vond een delegatie van twee architecten, twee doktoren en twee steenhouwers de geschikte plaats voor de bouw; een redelijk klimaat en... niet te ver van Madrid. De koning wilde er n.l. ook gaan wonen, in een klooster dus.

Zo immers was hij: wars van weelde, streng voor zichzelf en introvert, diep religieus en... ziekelijk, woonde hij liever in een klooster dan in een paleis, liever omringd door monniken dan door hovelingen. Hij vertrouwde meer op de inspiratie na een eenzaam gebed dan op de raad van intrigerende adviseurs.

Diep bewust van zijn hoge taak en waardigheid bestuurde hij zijn onmetelijk rijk liefst alleen. Daarvoor, zo zei hij zelf, had hij maar een paar centimeter papier nodig en hij ondertekende zijn besluiten met het alleszeggende: 'Yo el Rey', 'Ik de koning'!

Philips' opdracht aan zijn architect Herrera was een opdracht die als volgt luidde: 'Vergeet bovenal niet wat ik u heb gezegd; eenvoud in de opbouw, noblesse zonder arrogantie, majesteit zonder praalzucht'.